Blog: Bewustwording

By november 2018Blog

De Green Deal Duurzaam GWW 2.0 is inmiddels ondertekend door bijna honderd partijen uit de infrastructuursector. Ambities zijn uitgesproken, het is nu hoog tijd om deze ambities met elkaar concreet te maken. In 2020 willen we namelijk dat Duurzaam GWW ‘business as usual’ is! Waar staan we nu als advies- en ingenieursbureaus? En hoe haalbaar zijn de ambities? Meer hierover in dit blog.

Elkaar scherp houden

‘De doelstelling om in al onze projecten Duurzaam GWW toe te passen, is nog best een uitdaging’, zegt Esther Heijink, adviseur en teamleider Duurzame Infrastructuur bij Arcadis. ‘Het ondertekenen van de Green Deal helpt ons daarbij. Het zorgt ook intern voor druk, richting onze opdrachtgevers. Je maakt met elkaar de afspraak om duurzamer te gaan werken en daar moet je je dan ook aan houden. Gelukkig zie ik het duurzaamheidsaspect steeds vaker terugkomen in de uitvraag. ProRail vraagt bijvoorbeeld in steeds meer projecten de stappen van de Aanpak Duurzaam GWW uit. Zit duurzaamheid niet in de uitvraag, dan kunnen wij onze opdrachtgevers daar proactief op bevragen. Andersom kunnen ze dat ook bij ons doen. Willen we stappen zetten, dan moeten we elkaar scherp houden.’

Bewustwording

‘Als adviseur hebben wij de taak onze opdrachtgevers prikkelende vragen te stellen, met open vizier’, zegt Linda Blaauboer, duurzaamheidsadviseur bij Movares. ‘Daardoor ontstaan interessante gesprekken. Het bewustmaken van onze eigen mensen en opdrachtgevers vraagt op dit moment veel aandacht, maar er komt echt een stuk bewustwording op gang en ik zie dat ook terug in de projecten. Om dit te versnellen organiseren we trainingen en duurzaamheidssessies. Daarbij spreken we onze mensen op een persoonlijke manier aan. Daarnaast delen we onze duurzame successen en belonen mensen en projecten die het goede voorbeeld geven.’

Essentie

Niels van Amstel, senior projectmanager bij Megaborn: ‘Binnen ons bedrijf schat ik dat circa 30% van de medewerkers nu echt goed de essentie begrijpt van de Aanpak Duurzaam GWW en de Green Deal. We zien meer UAV-gc contracten verschijnen waarbij duurzaamheid een belangrijke rol speelt. Maar ook in de RAW-bestekken wordt breder gekeken, wat leidt tot meer EMVI-criteria op het gebied van duurzaamheid. Wel vaak zonder dit expliciet te benoemen om te voorkomen dat mensen denken dat het opeens anders moet of iets extra’s is. Dat is absoluut niet zo, het is gewoon onderdeel van onze integrale projectaanpak. Zo doen we ongemerkt meer aan duurzaamheid dan we vaak beseffen. In gesprekken lopen we de twaalf thema’s uit het Ambitieweb langs met onze opdrachtgevers, niet aan de hand van het papier maar puntsgewijs aan de hand van de uitvraag en behoeften van de opdrachtgever. Dit gaat gaandeweg het gesprek. Zo wordt het niet iets wat heel groot of ingewikkeld overkomt, maar verloopt het bijna natuurlijk en wordt het kijken naar kansen niet ervaren als mogelijke bedreiging.’

Tools

Heijink: Dat herken ik, ik denk dat we impliciet al veel meer doen aan duurzaamheid dan dat we beseffen. Duurzaamheid is niet iets heel nieuws, maar je moet het wel expliciet maken en expliciet gaan meewegen in je projecten.’ Van Amstel: ‘We hebben daar mooie tools voor ontwikkeld, zoals het Ambitieweb, de Omgevingswijzer, DuboCalc en de CO2-prestatieladder. Opdrachtgevers schrikken soms wat terug als je begint over tools. Het vraagt om wat extra inspanning aan de voorkant, maar als je duurzaamheid vanaf het begin goed meeneemt, levert je dat tijdswinst op gedurende de rit. Zo kom je uiteindelijk op een duurzamer resultaat uit!’

Competenties

Blaauboer: ‘Dit vereist wel bepaalde competenties van projectmanagers. Zij moeten aan de voorkant duidelijk krijgen wat opdrachtgevers willen en waar ruimte zit voor duurzaamheid.’ Van Amstel: ‘Mensen gaan, omwille van de tijd, vaak snel naar oordeelsvorming en besluitvorming, en vergeten de stappen brainstorming en beeldvorming. Die zijn juist heel belangrijk om goed de kansen te bekijken en wie en wat er voor nodig is om duurzaamheid vorm te geven. Met Duurzaam GWW loop je gestructureerd en efficiënt alle velden langs, bekijk je de argumenten en zoek je samen naar meer duurzame oplossingen. Zo wordt een opdrachtgever soms op heel ander item getriggerd dan puur vanuit de techniek. Denk aan thema’s als leefbaarheid, geluidsreductie, veiligheid. Het gaat om ‘én én denken’ en nadenken hoe je voor hetzelfde geld meer kunt realiseren. Dan gaat het niet bijvoorbeeld meer om parkeren versus groen, maar om én parkeren én groen. En niet alleen om te zien of een fietspad van asfalt geschikt is als verkeersoplossing, maar ook hoe met een slimme watervoerende constructie zowel een comfortabel fietspad ontstaat als ook een veilige en efficiënte waterafvoer.’

Duurzame dingen

Blaauboer: ‘We worden vaak gevraagd voor een fietspad dat vervangen moet worden, of een riool… de oplossing ligt al vast en de ruimte is daardoor beperkt. Het is de kunst buiten de kaders te zoeken naar betere oplossingen. Het gaat niet zozeer om vervanging van een riool, maar er moet een waterprobleem worden opgelost. Dit is soms lastig. Het kan zijn dat de opdrachtgever open staat voor duurzaam beton bij vervanging van een riool, maar moeite heeft vanuit een bredere scope te kijken en voor een totaal andere oplossing te kiezen.’ Heijink: ‘We moeten meer functioneel gaan denken en niet direct in technische oplossingen. Het helpt als de opdrachtgever zoveel mogelijk functioneel specificeert en ruimte laat voor andere oplossingen. Zo gaan we eerst de duurzame dingen doen, en dan pas de dingen duurzamer.’

Duurzame oplossingen Van Amstel: ‘In het project De Hagen, een bedrijfsterrein in Vianen, is ons dit gelukt. We zijn hier tot volstrekt andere en veel duurzamere oplossingen gekomen. De opdrachtgever was blij verrast, ging zelf ook veel meer vanuit de bredere scope denken.’ Ook in andere projecten, zoals het project Driebergen-Zeist en Gemert Noord-om zijn op diverse fronten duurzame oplossingen gerealiseerd, vullen Blaauboer en Heijink aan. Van Amstel: ‘De succesfactor is aan de voorkant samen met de opdrachtgever helder krijgen wat de vraag is, denkend vanuit de balans tussen economie, ecologie en de maatschappelijke behoeftes en vervolgens de projecten echt integraal aanpakken. Ingenieursbureaus zijn van origine disciplinegericht. Duurzaam GWW gaat over het integraal benaderen van projecten en goed nadenken over de eigenlijke behoeften, waar de focus moet komen te liggen en wat dan de praktische scope moet zijn. Ingenieursbureaus vormen de schakel tussen de ideeën en ambities en de uitvoering en zijn daardoor als geen ander in staat om zowel opdrachtgevers als uitvoerders/aannemers te prikkelen en tot concrete duurzame maatregelen te komen. Blaauboer: ‘Om kansen te verzilveren is het soms nodig om aan de ene kant uit te dagen en aan de andere iets los te laten, bijvoorbeeld ontwerpvoorschriften. Als we de vraagstelling kunnen veranderen en specificeren op basis van het Ambitieweb en de Omgevingswijzer, komen we tot mooie oplossingen.’

Structurele verandering Dat dit niet van de ene op de andere dag lukt, mag duidelijk zijn. Heijink: ‘Willen we de ambities uit de Green Deal realiseren, dan vraagt dat om een structurele verandering: een gedragsverandering en een systemische verandering. Dit is niet niks. Verandering kost tijd, zeker in een relatief traditionele sector als de GWW.’ Van Amstel: ‘We moeten wel 250.000 mensen uit de gehele bouwsector meenemen in het gedachtengoed dat voor velen nog ingewikkeld klinkt, maar dat eigenlijk bijdraagt aan het effectiever en efficiënter oppakken van de opgaven. We zijn goed op weg, maar moeten blijven investeren in bewustwording, bij onszelf en bij opdrachtgevers.’