Marcel Buzing over Afvalwatersysteem Zwanenburg

De Green Deal Duurzaam GWW heeft als ambitie om duurzaamheid in 2020 een integraal onderdeel te laten zijn van spoor- , grond-, water- en wegenbouwprojecten. Om dit te realiseren is de praktische Aanpak Duurzaam GWW ontwikkeld. Deze werkwijze maakt duurzaamheid in GWW-projecten concreet zonder vooraf voor te schrijven hoe de duurzaamheidswinst behaald wordt. Dat kan per project verschillen. Tijdens de InfraTech2019 is aan vijf projecten een Duurzame Parel uitgereikt. Deze parelprojecten zijn een voorbeeld voor de rest van de sector omdat het bevorderen van duurzaamheid een belangrijk projectdoel was en omdat ze daarbij de Aanpak Duurzaam GWW hebben ingezet.

“Eerst lekker losgaan waarbij niets te dol is.”

Project Afvalwatersysteem Zwanenburg is zo’n parelproject. Het Hoogheemraadschap van Rijnland wil de afvalwaterzuiveringen van Heemstede (AWZI Heemstede) en Haarlem-Schalkwijk (AWZI Schalkwijk) op termijn sluiten. Beide zuiveringen worden vervangen door nieuwe Afvalwatertransportgemalen (AWTG’s) . Met persleidingen (AWTL’s) wordt het afvalwater naar de AWZI Zwanenburg getransporteerd. Om het afvalwater te kunnen verwerken, dient deze zuivering eerst te worden gerenoveerd en uitgebreid.


Eisen van nu

Bedoeling is om het afvalwater op een efficiëntere wijze te verwerken. Rijnland heeft veel AWZI’s en rioolgemalen in beheer. Waar nodig vervangen, renoveren of breidt het waterschap (oude) installaties uit en zorgen ze dat ze weer aan de eisen van nu voldoen. Ook optimaliseren ze de afvalwater(transport)systemen. Het afvalwater in het gebied, zoals water uit toiletten, keukens en douches en het afvalwater van bedrijven, maakt het waterschap weer schoon. Dat gebeurt in AWZI’s. Dit doen ze niet alleen. Vaak werkt het waterschap met partners voor een vlot proces en om de kosten zo laag mogelijk te houden. Denk daarbij aan gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor het ontvangen van afvalwater via de riolering.

‘All te way’
Bij Project Afvalwatersysteem Zwanenburg heeft het team de aanpak van Duurzaam GWW gebruikt. Projectleider Marcel Buzing: “Duurzaamheid, we weten dat het er is. Maar we hebben ons afgevraagd of we voldoende kennis in huis hierover hebben om te weten wat er kan. Adviesbureau Arcadis werd in januari 2018 om hulp gevraagd; zij belegden twee sessie met stakeholders waarbij de bestuurder bij de aftrap ook aanwezig was. Die gaf de kaders mee waar we aan moesten denken. Techneuten denken vaak enkel aan nieuwe technologieën en zijn dan snel klaar. Onze bestuurder gaf ons aan ‘all the way’ te kunnen gaan en ons dus nergens door te laten belemmeren!”

Enorme ‘Swung’
In de eerste sessie stond het systeem van twee transportgemalen, leidingen en zuivering centraal. In de tweede sessie werd gekeken op wat er op zuivering kon worden gedaan. “We hebben in die sessies vrij uit ideeën genoemd. Er kwam enorme swung in!” Zo ontstond een lijst met maar liefst 170 ideeën! Vervolgens werden wegingscriteria erop los gelaten. Wat kan wel? Qua tijd, kosten, duurzaamheid voortschrijdende technieken etc. Wat is zeker niet realiseerbaar? Of is in kwaliteit niet te doen. Een van die ideeën was bijvoorbeeld om een skatebaan te maken van de te achtergebleven AWZI’s.

Gewoon doen!
Buzing: “Er zijn leuke en ludieke zaken bedacht. We keken eerst naar wat we direct kunnen uitvoeren. Dus welke zaken hoeven we niet over na te denken, maar kunnen we gewoon doen? Zoals het aardgasvrij maken van de gebouwen op de waterzuivering: gewoon doen!”

Voorkeursvariant
Zestig ideeën vielen af. “In totaal waren er 30 ideeën over die nader onderzoek vroegen, omdat we er nog te weinig vanaf wisten.” Arcadis verrichte hiervoor een aantal deelstudies. Dit leidde tot duidelijkheid wat toepasbaar is en wat niet. Dit werd vertaald in een voorkeursvariant. “Dat wil niet zeggen dat we dingen niet in de toekomst kunnen uitvoeren, maar voor nu is het niet zinvol om ze uit te voeren. De uiteindelijke keuze ligt bij het bestuur. Zo’n voorbeeld is het verwijderen van medicijnen. Dit is kansrijk, maar kan ook in een later stadium worden gerealiseerd”, aldus Buzing.

In 2020 bouwen
De voorkeursvariant werd vervolgens aangeboden aan het bestuur. Die nam alle adviezen over. Het gefaseerd besluiten nemen werd als prettig ervaren. “We zijn nu in een ontwerpfase. Het voorontwerp is medio april klaar. Daarna kunnen we werken aan een definitief ontwerp en gaan we aannemers selecteren. In 2020 kunnen we dan starten met bouwen.”

Specifieke omgeving
Inspraak in de plannen is er niet. Buzing: “Zuiveren moeten we nu eenmaal doen. Hiervoor zijn bijna geen alternatieven te verzinnen. In het proces zijn daarom ook alleen stakeholders betrokken die met afvalwaterzuivering te maken hebben. Denk aan gemeenten, provincie Noord-Holland, beheer en onderhoud en technologen vanuit het waterschap. In overleg met grondeigenaren bepalen we het tracé voor de afvalwatertransportleidingen. Direct omwonenden informeren we verder over de werkzaamheden en eventuele overlast. Het is dus een vrij specifieke omgeving.”

Lekker losgaan
Wat heeft het project nodig om te slagen volgens de projectleider? De aanpak van Duurzaam GWW an sich. Het is een gelegenheid om out of the box te denken; gewoon roepen en daarna pas gaan afwegen. “Eerst lekker losgaan waarbij niets te dol is. Daarna kijken: wat kan ik er mee en wat moet ik er mee?”

Positieve flow
Op de vraag of er dingen zijn die Buzing anders had gezien of had willen doen zegt hij overtuigend: “Nee! Het was best een zoektocht hoe we duurzaamheid wilden vormgeven. Als je ziet in welke positieve flow de projectorganisatie komt, dan denk ik dat we het goed gedaan hebben.” Het IPM- team van Hoogheemraadschap Rijnland en het team van Arcadis (in totaal 12 personen) hebben het duurzaamheidsproces omarmd en aangepakt.”

Alertheid
Buzing vertelt dat er niet echt iets misgegaan is. Wel geeft hij aan dat het verstandig is om voorzichtig te zijn om ideeën te communiceren. “Kijk goed naar het totaalplaatje en hoe je communiceert, zowel intern als extern. Ook in dit project zijn er zaken te makkelijk aangehaald. Het gaat dan een eigen leven leiden zonder dat men iets weet van de achtergrond of aanleiding of omgeving hoe iets tot stand is gekomen. De nodige alertheid is daarom belangrijk.”

In kaart brengen kost tijd
De projectleider geeft tot slot nog enkele tips: Begin in een zo vroeg mogelijk stadium met de mogelijkheden van duurzaamheid in kaart te brengen, want het kost tijd. Betrek ook bestuurder(s) erbij zodat die weet/weten wat ze ermee kunnen of moeten. Ligt iets bestuurlijk gevoelig? Zorg dan dat er draagvlak is voordat je verder gaat uitwerken!”

Marcel Buzing werkt als projectmanager bij Hoogheemraadschap van Rijnland. Samen met het Adviesbureau Arcadis realiseert hij het project in het kader van Duurzaam GWW.